Audyt w fundacji rodzinnej

1. Wprowadzenie

Audyt finansowy w fundacji rodzinnej jest obowiązkowy, jednak jego częstotliwość zależy od skali działalności fundacji. Każda fundacja rodzinna musi przeprowadzać audyt co najmniej raz na 4 lata, ale jeśli spełnia określone warunki wynikające z ustawy o rachunkowości, audyt musi być przeprowadzany corocznie.

W tym artykule omówimy:

• Podstawy prawne audytu w fundacji rodzinnej,
• Kiedy audyt jest wymagany co roku, a kiedy co 4 lata,
• Kto może przeprowadzać audyt,
• Zakres audytu i konsekwencje jego braku.

2. Podstawy prawne audytu w fundacji rodzinnej

Audyt w fundacji rodzinnej regulują dwa kluczowe akty prawne:

Ustawa o fundacji rodzinnej z dnia 26 stycznia 2023 r.

• Rozdział 9, art. 77–81 określa zasady przeprowadzania audytu.
• Art. 79 ust. 1 mówi o obowiązku audytu co najmniej raz na 4 lata.
• Art. 79 ust. 2 odsyła do ustawy o rachunkowości, która określa przypadki obowiązkowego corocznego audytu.

Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r.

• Art. 64 ust. 1 określa, które podmioty muszą przeprowadzać coroczny audyt.
• Art. 64 ust. 4 zwalnia z corocznego audytu jednostki, które nie osiągają przychodów.

3. Kiedy audyt w fundacji rodzinnej jest obowiązkowy?

3.1. Audyt co 4 lata – dla fundacji, które nie spełniają progów rachunkowych

Podstawa prawna: art. 79 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej

„Audyt przeprowadza się co najmniej raz na cztery lata.”

➡ Każda fundacja rodzinna musi przeprowadzać audyt co najmniej raz na 4 lata, jeśli nie spełnia przesłanek do corocznego audytu.

3.2. Audyt coroczny – dla fundacji spełniających określone progi rachunkowe

Podstawa prawna: art. 79 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości

Fundacja rodzinna musi przeprowadzać audyt co roku, jeśli w dwóch kolejnych latach obrotowych spełni co najmniej dwa z trzech poniższych warunków:

1️⃣ Suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego wynosi co najmniej 2,5 mln euro

• Chodzi o wartość całego majątku fundacji (nieruchomości, środki pieniężne, udziały w spółkach).

2️⃣ Przychody netto ze sprzedaży towarów i usług wynoszą co najmniej 5 mln euro rocznie

• Dotyczy tylko fundacji prowadzących działalność gospodarczą.

3️⃣ Średnioroczne zatrudnienie wynosi co najmniej 50 osób

• Liczone jako osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę.

➡ Jeśli fundacja spełnia co najmniej 2 z powyższych 3 warunków, audyt jest obowiązkowy co roku.

4. Kto może przeprowadzać audyt w fundacji rodzinnej?

Podstawa prawna: art. 78 ustawy o fundacji rodzinnej

Audyt w fundacji rodzinnej przeprowadza:
✅ Firma audytorska lub
✅ Zespół audytorów, w którego skład wchodzi:

• Biegły rewident,
• Doradca podatkowy,
• Adwokat lub radca prawny.

Audytorzy muszą być niezależni od fundacji i nie mogą brać udziału w jej zarządzaniu.

5. Zakres audytu w fundacji rodzinnej

Podstawa prawna: art. 77 ustawy o fundacji rodzinnej

Audyt obejmuje:

• Prawidłowość zarządzania majątkiem fundacji,
• Kontrolę zaciąganych i spłacanych zobowiązań,
• Sprawdzenie poprawności ksiąg rachunkowych,
• Weryfikację zgodności działania fundacji z jej statutem i przepisami prawa.

Po zakończeniu audytu sporządzany jest raport, który zarząd przedstawia radzie nadzorczej lub zgromadzeniu beneficjentów (art. 81 ustawy o fundacji rodzinnej).

6. Konsekwencje braku audytu

Nieprzeprowadzenie obowiązkowego audytu może skutkować:
❌ Odpowiedzialnością zarządu fundacji za naruszenie przepisów,
❌ Karami finansowymi,
❌ Ryzykiem zakwestionowania sprawozdań finansowych przez organy podatkowe,
❌ Możliwością utraty zaufania beneficjentów i organów nadzorczych.

7. Podsumowanie – kiedy fundacja rodzinna przeprowadza audyt?

✅ Każda fundacja rodzinna musi przeprowadzać audyt:
1️⃣ Co 4 lata, jeśli nie spełnia przesłanek do corocznego audytu (art. 79 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej).
2️⃣ Co roku, jeśli spełnia co najmniej dwa z trzech progów rachunkowych (art. 79 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości).

Fundacja nie podlega corocznemu audytowi, jeśli:

• Jej aktywa są mniejsze niż 2,5 mln euro,
• Jej roczne przychody są mniejsze niż 5 mln euro,
• Zatrudnia mniej niż 50 osób,
• Nie prowadzi działalności gospodarczej (art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej).

Fundacja musi przeprowadzać audyt co roku, jeśli:

• W dwóch kolejnych latach miała aktywa powyżej 2,5 mln euro,
• Jej roczne przychody przekraczały 5 mln euro,
• Średniorocznie zatrudniała więcej niż 50 osób.

Wniosek:

Każda fundacja rodzinna musi mieć audyt, ale jego częstotliwość zależy od wielkości i działalności fundacji.