Stwierdzenie nabycia spadku
Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jest wszczynane przeważnie na wniosek spadkobiercy, rzadziej wierzyciela spadkodawcy. Niejednokrotnie postępowania te są przeprowadzane na długo po śmierci spadkodawcy. Przeprowadzić takie postępowanie można samodzielnie lub podpisać pełnomocnictwo dla radcy prawnego lub adwokata, który załatwi wszelkie formalności. Więcej informacji znajdziesz w artykule o postępowaniu spadkowym.
Nabycie spadku oznacza przejście ogółu praw spadkodawcy na spadkobierców, bez określania, co wchodzi w skład spadku i jakie składniki majątku spadkodawcy otrzymują poszczególni spadkobiercy. Nabycie spadku może nastąpić z ustawy albo z testamentu.
- e-mail: kontakt@radca-orlowska.pl
Jak uzyskać potwierdzenie nabycia spadku?
Sprawę spadkową o stwierdzenie nabycia spadku można załatwić:
- w Sądzie,
- u notariusza.
Notarialne poświadczenie dziedziczenia
Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia to dokument, który może sporządzić wyłącznie notariusz. Warunkiem sporządzenia tego aktu jest to, aby wszyscy spadkobiercy byli obecni w Kancelarii notarialnej. Udział w sporządzeniu tego aktu musi mieć charakter osobisty, gdyż nie można w tym celu skorzystać z pomocy pełnomocnika.
Samo sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia i poprzedzającego go protokołu dziedziczenia to koszt 184 zł. Jeżeli nie upłynął jeszcze termin do złożenia oświadczenia w zakresie przyjęcia lub odrzucenia spadku, to wówczas należy doliczyć także kwotę 61,50 zł za przyjęcie oświadczenia od każdego ze spadkobierców. W sytuacji, gdy zmarły sporządził testament, zachodzi także konieczność otwarcia i ogłoszenia testamentu, co wiąże się z kosztem 61,50 zł. Jeżeli spadkobiercy chcą, aby został im wydany odpis aktu poświadczenia dziedziczenia, są zobowiązani do zapłaty 7,38 zł za każdą stronę.
Do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia potrzebny jest skrócony akt zgonu spadkodawcy oraz skrócony odpis aktu jego małżeństwa, jeżeli w dniu śmierci pozostawał w związku małżeńskim. Potrzebne będą także skrócone akty urodzenia lub małżeństwa (w przypadku kobiet zamężnych) spadkobierców. Koszt wydania jednego skróconego aktu stanu cywilnego wynosi 22 zł. Notariusz będzie także wymagał okazania dokumentu zawierającego numer PESEL spadkodawcy.
Akt poświadczenia dziedziczenia zostanie sporządzony przez notariusza w ciągu jednego spotkania. Wcześniej należy jednak umówić wizytę u notariusza oraz zgromadzić wszystkie potrzebne dokumenty. Warto także pamiętać, aby zabrać na wizytę aktualny dowód tożsamości.
Akt poświadczenia dziedziczenia może być sporządzony tylko wówczas, gdy wszyscy spadkobiercy stawią się osobiście przed notariuszem i są zgodni co do kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia, a także sam notariusz nie poweźmie w tym zakresie wątpliwości. Ponadto notariusz ma obowiązek odmówić sporządzenia aktu, gdy uzna, że w sprawie zastosowanie znajduje jurysdykcja państwa obcego lub kwestia jurysdykcji budzi uzasadnione wątpliwości. Notariusz nie może również sporządzić tego aktu, gdy spadek został otwarty przed dniem 1 lipca 1984 r.
W takiej sytuacji zainteresowani, jeżeli chcą uzyskać potwierdzenie prawa do spadku, muszą złożyć do Sądu wniosek o stwierdzenie jego nabycia. Wniosek taki można złożyć samodzielnie lub też skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego.
Co powinien zawierać wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?
- dane spadkodawcy – imię i nazwisko, numer PESEL, stan cywilny, data śmierci oraz adres ostatniego miejsca zamieszkania,
- dane spadkobierców – adres, podstawa dziedziczenia, stopień pokrewieństwa ze spadkodawcą, a także imiona ich rodziców,
- dane wnioskodawcy – adres zamieszkania oraz numer PESEL,
- wniosek o otwarcie i ogłoszenie testamentu, jeżeli taki testament został sporządzony,
- informację o złożonych przez spadkobierców oświadczeniach o przyjęciu lub odrzuceniu spadku,
- informację, czy w skład spadku wchodziło gospodarstwo rolne lub przedsiębiorstwo objęte zarządem sukcesyjnym,
- informację, czy w skład spadku wchodziły nieruchomości, a jeżeli tak – numery prowadzonych dla nich ksiąg wieczystych,
- określenie kręgu spadkobierców ustawowych oraz testamentowych i wielkości przysługujących im udziałów,
- wskazanie interesu prawnego wnioskodawcy, jeżeli nie jest on spadkobiercą ani zapisobiercą,
- załączniki – skrócony odpis aktu zgonu spadkodawcy, aktu małżeństwa oraz aktów urodzenia lub małżeństwa spadkobierców,
- dowód uiszczenia opłaty sądowej oraz opłaty z tytułu ogłoszenia postanowienia w Krajowym Rejestrze Spadkowym,
- podpis wnioskodawcy.
Należy podać dane spadkodawcy, gdyż bez nich Sąd nie może procedować. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku musi dotyczyć konkretnej, zindywidualizowanej osoby.
We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy podać dane spadkobierców, w tym dane adresowe. Jeżeli wnioskodawca nie posiada tych danych, Sąd będzie musiał zarządzić ogłoszenie wzywające potencjalnych spadkobierców lub zapisobierców do zgłoszenia swoich roszczeń, którego koszty będzie musiał pokryć wnioskodawca.
Wnioskodawca musi podać swoje dane, gdyż w przeciwnym wypadku Sąd wezwie do ich uzupełnienia pod rygorem zwrotu wniosku.
Jeżeli testament nie został jeszcze otwarty i ogłoszony, np. u notariusza, w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku Sąd dokona tej czynności w toku postępowania. Czasem zdarza się, że wnioskodawca nie posiada dokumentu testamentu, a ujawni go w toku postępowania dopiero inny jego uczestnik, np. spadkobierca.
Spadkobierca ma 6 miesięcy od daty otwarcia spadku na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Jeżeli w tym terminie oświadczenie takie nie zostanie złożone, uznaje się, że spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
W postępowaniu spadkowym Sąd musi ustalić te informacje. Co prawda w aktualnym stanie prawnym gospodarstwo rolne dziedziczone jest na zasadach ogólnych, ale jeżeli spadek został otwarty w czasie obowiązywania poprzednich przepisów, do dziedziczenia gospodarstwa rolnego stosuje się przepisy odrębne. Zarząd sukcesyjny to instytucja, która ma zapewnić ciągłość działania przedsiębiorstwa prowadzonego w formie indywidualnej działalności gospodarczej po śmierci jej właściciela.
Co prawda w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku Sąd nie ustala składników majątku spadkowego, jednak praktyką Sądów jest ustalenie numerów ksiąg wieczystych nieruchomości w celu zawiadomienia wydziału ksiąg wieczystych o zmianie właścicieli.
Sąd z urzędu ustala, kto jest spadkobiercą i jaki udział w spadku mu przysługuje, jednak we wniosku warto wskazać na te okoliczności samemu, tak aby już na wstępie te kwestie były jasne.
Interes prawny spadkobierców w uzyskaniu postanowienia jest oczywisty; podobnie sytuacja wygląda w przypadku zapisobierców. Jeżeli natomiast wnioskodawca jest osobą spoza tego kręgu, np. wierzycielem, musi wykazać swój interes prawny odpowiednimi dowodami, np. wyrokiem Sądu zasądzającym na jego rzecz od spadkodawcy kwotę pieniężną. Wierzyciel spadkodawcy, w celu prowadzenia egzekucji przeciwko jego spadkobiercom, musi uzyskać klauzulę wykonalności przeciwko tym spadkobiercom, do czego potrzebne jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
Do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy dołączyć potwierdzenie wniesienia opłaty sądowej w kwocie 50 zł oraz opłaty za ogłoszenie orzeczenia w Krajowym Rejestrze Spadkowym w kwocie 5 zł – razem 55 zł. Jeżeli wnioskodawca wnosi o odebranie od niego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, należy doliczyć również opłatę sądową w wysokości 50 zł za każde oświadczenie. Wnioskodawca może również ubiegać się o zwolnienie z kosztów sądowych.
W celu uzyskania potrzebnych do sprawy aktów stanu cywilnego należy złożyć papierowy lub elektroniczny wniosek o wydanie skróconych aktów do dowolnego Urzędu Stanu Cywilnego. Najlepiej jednak wybrać urząd, w którym znajduje się dany akt, gdyż wówczas czas oczekiwania na wydanie dokumentu będzie krótszy.
Pod każdym dokumentem adresowanym do Sądu musisz się podpisać. Jeżeli w sprawie reprezentuje Cię radca prawny lub adwokat, to wówczas on podpisuje i kieruje pisma do Sądu.
Najczęściej zadawane pytania
W pierwszej kolejności dziedziczą spadkobiercy testamentowi. W testamencie spadkodawca określa, jaki udział im przysługuje. Jeżeli spadkodawca nie sporządził testamentu, jako spadkobiercy ustawowi powołane są jego dzieci oraz małżonek, którzy dziedziczą w częściach równych, z tym zastrzeżeniem, że małżonkowi nie może przypaść udział mniejszy niż jedna czwarta spadku. Jeżeli spadkodawca w dniu śmierci nie posiadał małżonka, cały spadek trafi do jego dzieci. Jeżeli natomiast spadkodawca nie miał dzieci, ale posiadał małżonka, spadek przypada do podziału pomiędzy jego małżonka i jego rodziców – udział małżonka wynosi wówczas ½ spadku. Jeżeli rodzice spadkodawcy nie żyją, udział w spadku, który im przysługuje, należy się ich zstępnym.
Po złożeniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku pismo jest rejestrowane w sekretariacie Sądu i nadawana jest sygnatura sprawy. Następnie w trybie losowania przydzielany jest sędzia referent. Sędzia lub jego asystent bada, czy pismo spełnia wymogi formalne, a jeżeli nie – wzywa wnioskodawcę do ich uzupełnienia. Jeżeli natomiast pismo spełnia wymogi, Sąd zarządza jego doręczenie pozostałym uczestnikom postępowania, najczęściej zobowiązując ich do złożenia odpowiedzi w terminie 14 dni.
W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku Sąd powinien działać z urzędu. W przypadku, gdy Twój wniosek został zwrócony z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, ponieważ nie mogłeś uzyskać potrzebnych dokumentów, istnieje możliwość złożenia środka zaskarżenia od decyzji Sądu. Niemniej jednak najlepiej, gdy wniosek będzie kompletny, gdyż wówczas Sąd będzie mógł szybko i sprawnie rozpatrzyć sprawę.
Nie – sprawę spadkową możesz przeprowadzić nawet po wielu latach, jednak najczęściej uzyskanie potwierdzenia nabycia spadku leży w Twoim interesie. Warto jak najszybciej uporządkować sprawy spadkowe, gdyż z biegiem lat będzie to coraz trudniejsze. W niektórych sytuacjach możesz stracić prawa do składników majątku spadkowego, np. jeżeli osoba trzecia nabędzie ich własność w drodze zasiedzenia.
Może to zrobić adwokat, radca prawny lub też możesz sporządzić taki wniosek samodzielnie. Jeżeli chciałbyś sporządzić wniosek samodzielnie, zapraszamy do skorzystania ze wzorów dostępnych na naszej stronie. Jeżeli natomiast zamierzasz powierzyć sprawę radcy prawnemu, zapraszamy do kontaktu.
Publikacje dotyczące prawa spadkowego
- Kontynuowanie posiadania przez spadkobiercę
- Interes prawny w stwierdzeniu nabycia spadku
- Zgłoszenie nabycia spadku do US oraz KW
- Wzór wniosku o stwierdzenie nabycia spadku
- Stwierdzenie nabycia zapisu windykacyjnego
- Udział w spadku czy zachowek
- Spadek po cudzoziemcu
- Termin na odrzucenie spadku
- Kolejność złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku
- Umowy dotyczące spadku
- Ogłoszenie testamentu
- Zasady dziedziczenia ustawowego
- Zmiany w prawie spadkowym
- Odrzucenie spadku
- Postępowanie spadkowe
- Dziedziczenie ustawowe oraz testamentowe
Formularz kontaktowy
Podanie danych osobowych w treści formularza jest dobrowolne i oznacza zapoznanie się, a także akceptację klauzuli informacyjnej o przetwarzaniu danych osobowych Klientów Kancelarii dostępnej tutaj. Podane przez Państwa dane osobowe przetwarzane będą tylko i wyłącznie w celu i w zakresie niezbędnym do udzielenia odpowiedzi na przesłane pytanie.