1. Wprowadzenie
Fundacja rodzinna, jako osoba prawna, jest zobowiązana do prowadzenia pełnej księgowości zgodnie z przepisami ustawy o fundacji rodzinnej oraz ustawy o rachunkowości. Księgowość fundacji rodzinnej musi zapewniać rzetelne i przejrzyste zarządzanie majątkiem, w tym rejestrowanie wpływów i wydatków, kontrolę świadczeń na rzecz beneficjentów oraz spełnianie obowiązków podatkowych.
W tym artykule omówimy:
- Podstawy prawne prowadzenia księgowości w fundacji rodzinnej,
- Obowiązki fundacji rodzinnej w zakresie rachunkowości,
- Zasady sporządzania sprawozdań finansowych,
- Kontrolę finansową i audyt fundacji rodzinnej.
2. Podstawy prawne księgowości fundacji rodzinnej
Księgowość fundacji rodzinnej regulują dwa kluczowe akty prawne:
Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej
- Art. 19 – Definiuje sposób wyceny majątku fundacji rodzinnej.
- Art. 27–29 – Określają prowadzenie spisu mienia i jego aktualizację.
- Art. 72 – Nakłada obowiązek sporządzania sprawozdań finansowych.
- Art. 77–81 – Regulują audyt i kontrolę finansową fundacji rodzinnej.
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 2023 r. poz. 120 i 295)
- Art. 2 ust. 1 pkt 5 – Nakłada obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych przez fundacje rodzinne.
- Art. 10 – Określa zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych.
- Art. 45–50 – Regulują zasady sporządzania sprawozdań finansowych.
- Art. 64 – Wskazuje, które jednostki podlegają obowiązkowemu badaniu sprawozdania finansowego.
3. Obowiązek prowadzenia pełnej księgowości
Podstawa prawna: art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości
Fundacja rodzinna, jako osoba prawna, jest zobowiązana do prowadzenia pełnej księgowości zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości.
➡ Fundacja rodzinna nie może korzystać z uproszczonych form księgowości (np. KPiR czy ryczałtu). Musi prowadzić księgi rachunkowe, rejestrować wszystkie operacje finansowe oraz przestrzegać zasad rachunkowości określonych w ustawie.
Podstawa prawna: art. 10 ustawy o rachunkowości
Księgi rachunkowe muszą być prowadzone w sposób rzetelny, bezbłędny i sprawdzalny, a dane finansowe powinny umożliwiać sporządzanie sprawozdań finansowych.
➡ Fundacja rodzinna ma obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych w języku polskim i w walucie polskiej (PLN).
4. Spis mienia i ewidencja majątku
Podstawa prawna: art. 27 ustawy o fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna prowadzi spis mienia, w którym ujmuje wszystkie składniki majątkowe wniesione przez fundatora i inne osoby.
Podstawa prawna: art. 19 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej
Wartość mienia wniesionego do fundacji rodzinnej określa się według jego wartości rynkowej na dzień wniesienia.
➡ Fundacja rodzinna musi aktualizować spis mienia (art. 27 ust. 3 ustawy o fundacji rodzinnej), uwzględniając zmiany wartości majątku oraz nowe składniki mienia.
5. Sporządzanie sprawozdań finansowych
Podstawa prawna: art. 72 ustawy o fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna ma obowiązek corocznego sporządzania sprawozdania finansowego, które obejmuje bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową.
Podstawa prawna: art. 45 ust. 1 ustawy o rachunkowości
Sprawozdanie finansowe powinno rzetelnie przedstawiać sytuację finansową fundacji rodzinnej oraz wyniki jej działalności.
➡ Fundacja rodzinna musi sporządzić i zatwierdzić sprawozdanie finansowe do końca 6. miesiąca po zakończeniu roku obrotowego.
Podstawa prawna: art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości
Sprawozdanie finansowe podpisuje zarząd fundacji rodzinnej.
➡ Jeżeli fundacja rodzinna spełnia warunki z art. 64 ustawy o rachunkowości (np. aktywa powyżej 2,5 mln euro), sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowemu badaniu przez biegłego rewidenta.
6. Audyt i kontrola finansowa fundacji rodzinnej
Podstawa prawna: art. 79 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej
Audyt finansowy przeprowadza się co najmniej raz na cztery lata, a w przypadku dużych fundacji rodzinnych – corocznie.
Podstawa prawna: art. 64 ustawy o rachunkowości
Fundacja rodzinna musi przeprowadzać coroczny audyt, jeśli w dwóch kolejnych latach obrotowych spełnia co najmniej dwa z trzech kryteriów:
1️⃣ Aktywa bilansowe wynoszą co najmniej 2,5 mln euro,
2️⃣ Przychody netto wynoszą co najmniej 5 mln euro,
3️⃣ Średnioroczne zatrudnienie wynosi co najmniej 50 osób.
➡ Jeżeli fundacja nie spełnia tych progów, audyt wystarczy przeprowadzać raz na 4 lata.
Podstawa prawna: art. 81 ustawy o fundacji rodzinnej
Wyniki audytu przedstawia się zgromadzeniu beneficjentów lub radzie nadzorczej.
7. Podatki i obowiązki wobec urzędów skarbowych
Podstawa prawna: art. 84 ustawy o fundacji rodzinnej
Na żądanie organów podatkowych fundacja rodzinna musi przekazać informacje o beneficjentach i świadczeniach finansowych.
➡ Fundacja rodzinna podlega opodatkowaniu CIT według stawki 15%, ale świadczenia dla beneficjentów mogą być zwolnione z podatku w określonych przypadkach.
Podstawa prawna: art. 25 ustawy o CIT
Fundacja rodzinna musi składać roczne zeznanie podatkowe CIT-8 i odprowadzać należne podatki.
8. Podsumowanie – kluczowe obowiązki księgowe fundacji rodzinnej
✅ Prowadzenie pełnej księgowości (art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o rachunkowości).
✅ Prowadzenie spisu mienia i jego aktualizacja (art. 27 ustawy o fundacji rodzinnej).
✅ Coroczne sporządzanie sprawozdań finansowych (art. 72 ustawy o fundacji rodzinnej).
✅ Audyt co 4 lata lub corocznie (jeśli spełnia progi rachunkowe, art. 79 ustawy o fundacji rodzinnej).
✅ Obowiązki podatkowe i CIT (art. 25 ustawy o CIT).
Wniosek: Księgowość fundacji rodzinnej podlega ścisłym regulacjom i musi być prowadzona w sposób rzetelny, zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości.
