Świadczenie wspierające

Chcesz, aby radca prawny pomógł uzyskać Ci jak najwyższe świadczenie wspierające, w szczególności największą liczbę punktów wsparcia?

Twoją sprawę poprowadzi konkretny radca prawny. Nasza pomoc polega na reprezentacji, w więc nie tylko sporządzamy dokumenty, ale działamy osobiście w Twoim imieniu przed Sądem.  Tylko pomoc adwokata lub radcy prawnego daje rękojmie zabezpieczenia Twoich interesów w toczącym się postępowaniu. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej zgłoś się do adwokata lub radcy prawnego zamiast firmy, które nie posiadają uprawień do reprezentacji w Sądzie.

Skontaktuj się

Zespół

Joanna Orłowska-Pączek

Joanna Orłowska-Pączek

radca prawny

Arkadiusz Orłowski

Arkadiusz Orłowski

radca prawny
doradca restrukturyzacyjny
(licencja do pełnienia funkcji syndyka)

Piotr Czyżyński

Piotr Czyżyński

adwokat

Świadczenie wspierające – najważniejsze informacje

Świadczenie wspierające, wprowadzone od 1 stycznia 2024 r., stanowi rewolucyjną zmianę w polskim systemie wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami. Jest to bezpośrednia pomoc finansowa skierowana do dorosłych osób z niepełnosprawnościami, umożliwiająca im samodzielne decydowanie o wykorzystaniu środków na zaspokojenie szczególnych potrzeb życiowych, takich jak usługi asystenta osobistego, sprzęt rehabilitacyjny, opieka medyczna czy dostosowanie mieszkania. W odróżnieniu od tradycyjnych świadczeń opiekuńczych (np. świadczenia pielęgnacyjnego), które trafiają do opiekunów, świadczenie wspierające wspiera bezpośrednio beneficjenta, promując autonomię i niezależność.

Zmiana ta wynika z potrzeby dostosowania systemu do oczekiwań osób z niepełnosprawnościami, wyrażonych m.in. w Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030, przyjętej przez Radę Ministrów. Brak kryterium dochodowego czyni świadczenie uniwersalnym, dostępnym bez względu na sytuację materialną. W 2025 r., po roku funkcjonowania, świadczenie zostało rozszerzone na osoby z niższym poziomem potrzeby wsparcia (78-86 punktów), co zwiększyło liczbę beneficjentów o kilkadziesiąt tysięcy według szacunków ZUS. Do sierpnia 2025 r. złożono tysiące wniosków, a waloryzacja w marcu podniosła kwoty o ok. 5,52%, czyniąc wsparcie bardziej adekwatnym do inflacji.

Historia wprowadzenia świadczenia sięga 2023 r., kiedy Sejm uchwalił ustawę o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 poz. 1429), podpisaną przez Prezydenta RP. Realizacja powierzona ZUS usprawniła procedury, z wnioskami składanymi elektronicznie.

Podstawą jest ustawa z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 poz. 1429), definiująca warunki nabywania prawa, przyznawania i wypłaty. Art. 1 wskazuje, że świadczenie dla osób z potrzebą wsparcia, bez kryterium dochodowego. Ustawa zmienia m.in. ustawę o świadczeniach rodzinnych (uchylenie specjalnego zasiłku opiekuńczego od 2024 r.), ustawę o rehabilitacji zawodowej (wprowadzenie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia) i ustawę o emeryturach z FUS.

W 2025 r. kluczowe zmiany: rozszerzenie na 78-86 punktów (art. 4 ust. 1). Waloryzacja powiązana z rentą socjalną (1880,99 zł brutto w marcu 2025 r.). Rozporządzenie Ministra Rodziny z 23 listopada 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2581) reguluje ustalanie poziomu potrzeby wsparcia, choć pomijamy obliczanie punktów.

Ustawa obejmuje cudzoziemców: obywateli UE, EOG, Szwajcarii i objętych umowami międzynarodowymi (art. 2 ust. 1). Procedury odwoławcze oparte na KPA i KPC, z poprawkami w 2025 r. ułatwiającymi dostęp cyfrowy.

Uprawnieni: osoby z niepełnosprawnościami, ukończone 18 lat, zamieszkujące Polskę, z decyzją WZON o poziomie potrzeby wsparcia ≥70 punktów. Etapowy harmonogram:

  • 2024 r.: 87-100 punktów + wyjątki (opiekunowie z świadczeniami od 2024 r., min. 70 punktów).
  • 2025 r.: 78-86 punktów.
  • 2026 r.: 70-77 punktów.

Wysokość zależna od punktów, procent renty socjalnej (1880,99 zł brutto w 2025 r.):

  • 70-74: 40% – 752,40 zł.
  • 75-79: 60% – 1128,59 zł.
  • 80-84: 80% – 1504,79 zł.
  • 85-89: 120% – 2257,19 zł.
  • 90-94: 180% – 3385,78 zł.
  • 95-100: 220% – 4138,18 zł.

Podano kwoty zetto, zwolnione z PIT (art. 21 ust. 1 pkt 8e ustawy o PIT). Waloryzacja następuje 1 marca, na podstawie inflacji i wynagrodzeń (wzrost 5,52% w 2025 r.).

  1. Ustalenie poziomu potrzeby wsparcia
    • Złóż wniosek do PZON (Powiatowy Zespół do orzekania o niepełnosprawności) za pośrednictwem ePUAP, pocztą lub osobiście.
  2. Złożenie wniosku do ZUS
    • Możesz to zrobić elektronicznie, listownie lub osobiście.
    • Dołącz decyzję PZON, a jeżeli decyzja był zaskarżona to lub decyzję organu II instancji lub Sądu.
  3. Rozpatrzenie wniosku
    • ZUS wydaje decyzję w terminie od 30 do 60 dni.

Procedura odwoławcza – jak i do kogo się odwołać?

  • Ustawa o rehabilitacji – art. 6c
  • Kodeks postępowania cywilnego – art. 477^9
  • Postępowanie jest dwuinstancyjne:
  1. PZON (Powiatowy Zespół do orzekania o niepełnosprawności) – I instancja
  2. WZON (Wojewódzki Zespół do orzekania o niepełnosprawności) – II instancja
  3. Sąd – odwołanie od decyzji WZON
  • Do kogo?
    Do WZON – za pośrednictwem PZON (art. 6c ust. 5).
  • Termin:
    14 dni od doręczenia decyzji (art. 129 § 2 KPA).
  • Forma złożenia:
    Pisemnie lub elektronicznie (ePUAP) – z:
    • zarzutami,
    • uzasadnieniem,
    • dowodami.
  • Co dalej?
    • PZON przekazuje odwołanie do WZON w ciągu 7 dni.
    • WZON może:
      • zmienić decyzję,
      • uchylić decyzję,
      • utrzymać decyzję w mocy.
  • Do kogo?
    Do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych – za pośrednictwem WZON (art. 6c ust. 8, art. 477^9 § 1 KPC).
  • Termin:
    30 dni od doręczenia decyzji (art. 477^9 § 2 KPC).
  • Forma złożenia:
    Pisemnie – z:
    • oznaczeniem sądu,
    • zarzutami i wnioskami,
    • dowodami (np. dokumentacja medyczna, opinie).
  • Co dalej?
    • WZON przekazuje sprawę do sądu w 30 dni.
    • Może sam zmienić decyzję, jeśli w całości uwzględni odwołanie.
  • Postępowanie sądowe:
    • Sąd analizuje sprawę, może powołać biegłych, ale może też sam biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe ocenić wymagany poziom wsparcia.
    • Wyrok może: zmienić, uchylić lub utrzymać decyzję.
    • Możliwa apelacja do sądu okręgowego.
    • Postępowanie jest bezpłatne (art. 35 ustawy o kosztach sądowych).
  • Zawieszenie postępowania:
    Jeżeli trwa postępowanie w sprawie ustalenia poziomu wsparcia, ZUS zawiesza swoją procedurę (art. 97 § 1 pkt 4 KPA).
  • Koszty:
    • Przed PZON i WZON – brak opłat.
    • W sądzie – zwolnienie z opłat.

Procedura odwoławcza od decyzji ZUS w sprawie świadczenia wspierającego

  • Ustawa z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 poz. 1429) – art. 14
  • Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2023 poz. 775) – art. 477^9
  • Informacje ZUS i gov.pl

Masz prawo odwołać się od decyzji ZUS, jeśli dotyczy ona m.in.:

  • odmowy przyznania świadczenia,
  • ustalenia niewłaściwej wysokości,
  • zawieszenia lub wstrzymania wypłaty.
  • Sąd okręgowy – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych właściwy dla Twojego miejsca zamieszkania.
  • Odwołanie wnosi się za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję (art. 477^9 § 1 KPC).
  • 1 miesiąc od dnia doręczenia decyzji (art. 477^9 § 2 KPC).
  • Termin liczony jest od dnia odbioru listu lub doręczenia elektronicznego.
  • Jeśli ostatni dzień przypada na dzień wolny, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy (art. 57 § 4 KPC).

Możesz to zrobić:

  • pisemnie – pocztą lub osobiście w ZUS,
  • do protokołu w siedzibie ZUS,

Elementy odwołania:

  1. Oznaczenie sądu (np. Sąd Okręgowy w …, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych).
  2. Dane odwołującego się (imię, nazwisko, adres).
  3. Oznaczenie decyzji ZUS (numer, data).
  4. Zarzuty wobec decyzji (np. błędna ocena poziomu potrzeby wsparcia).
  5. Wniosek (np. przyznanie świadczenia, zmiana kwoty).
  6. Uzasadnienie z dowodami (np. dokumentacja medyczna).
  7. Podpis (lub podpis pełnomocnika).
  • 30 dni – ZUS przekazuje odwołanie wraz z aktami do sądu (art. 477^9 § 2 KPC).
  • Jeśli ZUS uzna odwołanie w całości, może zmienić decyzję bez przekazywania sprawy do sądu.
  • Jeśli nie – sprawa trafia do sądu, który może:
    • zmienić decyzję (np. przyznać świadczenie),
    • uchylić i przekazać do ponownego rozpatrzenia,
    • oddalić odwołanie.
  • Sąd może powołać biegłych, przesłuchać świadków lub zażądać dodatkowych dokumentów.

Jeżeli równolegle trwa odwołanie od decyzji WZON w sprawie poziomu potrzeby wsparcia, ZUS może zawiesić sprawę do czasu wydania ostatecznej decyzji WZON (art. 97 § 1 pkt 4 KPA).

  • Postępowanie w sądzie pracy i ubezpieczeń społecznych jest bezpłatne (art. 35 ustawy o kosztach sądowych).
  • Ponoszone są jedynie koszty własne (np. pełnomocnik, dojazd).
  • Jeśli wygrasz sprawę, sąd może zasądzić zwrot kosztów od ZUS.

Jak ustalany jest wymagany poziom wsparcia: Ogólne zasady oceny zdolności do samodzielnego wykonywania czynności

Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia, ocena zdolności osoby zainteresowanej (tj. osoby niepełnosprawnej ubiegającej się o ustalenie poziomu) do samodzielnego wykonywania czynności opiera się na sześciu kluczowych kryteriach:

  • Zdolność do świadomego i samodzielnego zainicjowania wykonania czynności – Czy osoba może sama rozpocząć działanie bez zewnętrznej stymulacji?
  • Zdolność do celowego, efektywnego i bezpiecznego wykonywania czynności w standardowym czasie, uwzględniając wiek – Czy wykonanie jest efektywne, bez ryzyka i w rozsądnym czasie?
  • Zdolność do kontrolowania wykonywania czynności od rozpoczęcia do zakończenia – Czy osoba utrzymuje kontrolę nad procesem?
  • Konieczność wsparcia przez inną osobę lub technologię wspomagającą – Czy bez pomocy zewnętrznej czynność jest możliwa?
  • Niewykonanie czynności z przyczyn niezwiązanych z niepełnosprawnością – Np. lenistwo lub brak motywacji nie wpływa na ocenę.
  • Nieutrwalony stan zdrowia niezwiązany z niepełnosprawnością – Tymczasowe problemy zdrowotne nie są brane pod uwagę, jeśli nie wynikają bezpośrednio z niepełnosprawności.

Ocena dokonywana jest przez co najmniej dwuosobowy skład ustalający (specjalistów z różnych zawodów, np. fizjoterapeuty, psychologa), na podstawie obserwacji, wywiadu bezpośredniego i oceny funkcjonowania (§ 6). Jeśli osoba może samodzielnie wykonać czynność, nie przyznaje się punktów – wsparcie nie jest potrzebne. Punkty obliczane są tylko dla czynności, których osoba nie może wykonać samodzielnie.

W § 11 ust. 1 podkreślono, że ocena jest indywidualna dla każdego rodzaju niepełnosprawności (fizycznej, psychicznej, intelektualnej, sensorycznej). W ust. 2 określono, co bierze się pod uwagę dla każdego typu:

  • Niepełnosprawność fizyczna: Koordynacja ruchowa, siła mięśni, funkcje manipulacyjne, ograniczenia bólowe.
  • Niepełnosprawność psychiczna: Wola, świadomość, racjonalne decyzje, dostosowanie do norm społecznych.
  • Niepełnosprawność intelektualna: Nabywanie wiedzy, rozumienie konsekwencji, decyzje dotyczące siebie.
  • Niepełnosprawność sensoryczna: Odbieranie i przetwarzanie bodźców zmysłowych.

Te kryteria zapewniają holistyczną ocenę, dostosowaną do wieku (np. dla dzieci oczekiwania są niższe niż dla dorosłych).

Zgodnie z § 10 ust. 2, potrzeba wsparcia ustalana jest poprzez ocenę 32 czynności. Każda ma wagę 4 punktów (§ 11 ust. 3). Poniżej szczegółowy opis każdej, z wyjaśnieniem, co ocenia się w praktyce:

  • Zmiana pozycji ciała: Zdolność do zmiany pozycji (stojąca, siedząca, leżąca). Ocena obejmuje samodzielne wstawanie, siadanie, bez pomocy.
  • Poruszanie się w znanym środowisku: Chodzenie po domu, schody, dostęp do pomieszczeń. Uwzględnia bariery w znajomym otoczeniu.
  • Poruszanie się w nieznanym środowisku: Poruszanie się w obcych miejscach, pokonywanie przeszkód architektonicznych.
  • Sięganie, chwytanie i manipulowanie przedmiotami użytkowymi: Precyzyjne ruchy rąk, chwytanie, manipulacja (np. otwieranie drzwi).
  • Przemieszczanie się środkami transportu: Korzystanie z auta, transportu publicznego jako pasażer, w ruchu ulicznym.
  • Klasyfikacja docierających bodźców: Rozumienie komunikatów (mówionych, pisanych, gestów), identyfikacja źródeł, ocena bezpieczeństwa.
  • Przekazywanie informacji innym osobom: Logiczne komunikowanie potrzeb, dolegliwości za pomocą mowy, gestów, pisma.
  • Prowadzenie rozmowy: Inicjowanie, kontynuowanie dialogu z jedną lub wieloma osobami, nawiązywanie do tematów.
  • Opanowanie nowej umiejętności praktycznej: Nauka nowych zachowań lub umiejętności codziennych (np. obsługa nowego urządzenia).
  • Koncentrowanie się na czynności: Skupienie uwagi, przerzutność i podzielność uwagi podczas zadań.
  • Korzystanie z urządzeń i technologii informacyjno-komunikacyjnych: Obsługa radia, TV, komputera, internetu, telefonu.
  • Mycie i osuszanie całego ciała: Kąpiel, mycie z użyciem środków, osuszanie ręcznikiem.
  • Mycie i osuszanie rąk i twarzy: Podstawowa higiena twarzy i rąk.
  • Pielęgnowanie poszczególnych części ciała: Pielęgnacja skóry, zębów, paznokci, genitaliów (poza myciem).
  • Troska o własne zdrowie: Świadomość potrzeb fizycznych, zdrowe odżywianie, aktywność, unikanie szkodników.
  • Korzystanie z toalety: Rozpoznawanie potrzeb, udanie się do toalety, manipulacja ubraniem.
  • Ubieranie się: Zakładanie/zdejmowanie ubrań, dostosowanie do pogody, zapinanie.
  • Jedzenie i picie: Spożywanie posiłków, sięganie, rozdrabnianie, używanie sztućców.
  • Stosowanie zalecanych środków terapeutycznych: Przestrzeganie zaleceń lekarskich, przyjmowanie leków.
  • Realizowanie wyborów i decyzji: Analiza problemów, wybór opcji, ocena skutków.
  • Pozostawanie w domu samemu: Samodzielność przez co najmniej dobę.
  • Nawiązywanie kontaktów: Inicjowanie interakcji z nieznajomymi, fizycznie lub elektronicznie.
  • Kontrolowanie własnych zachowań i emocji: Panowanie nad emocjami, odruchami w kontaktach społecznych.
  • Utrzymywanie kontaktów z bliskimi: Potrzeba i zdolność do relacji z rodziną, przyjaciółmi.
  • Tworzenie bliskich relacji z innymi osobami: Budowanie związków uczuciowych, zakładanie rodziny.
  • Kupowanie artykułów codziennej potrzeby: Wybór, zakup, transport, składowanie towarów.
  • Przygotowywanie posiłków: Gotowanie prostych i złożonych dań.
  • Dbanie o dom, ubrania i obuwie: Sprzątanie, pranie, segregacja śmieci.
  • Dokonywanie transakcji finansowych: Obsługa pieniędzy, transakcje gotówkowe/bezgotówkowe.
  • Rekreacja i organizacja czasu wolnego: Uczestnictwo w wydarzeniach kulturalnych, hobby.
  • Załatwianie spraw urzędowych: Składanie wniosków, korzystanie z usług publicznych.
  • Realizowanie dziennego rozkładu zajęć: Planowanie i wykonywanie codziennych obowiązków.

Każda czynność oceniana jest w kontekście wieku – np. dla dziecka „przygotowywanie posiłków” może być oceniane łagodniej niż dla dorosłego.

Jeśli osoba nie może samodzielnie wykonać czynności, określa się rodzaj wsparcia (§ 11 ust. 4-5). Rodzaje są zdefiniowane w zależności od typu niepełnosprawności:

  • Wsparcie towarzyszące (współczynnik 0,80):
  • Wsparcie częściowe (0,90): Współpraca przy częściowym wykonaniu, kompensacja technologią.
  • Wsparcie pełne (0,99): Całkowite wyręczenie lub pełna kompensacja technologią.
  • Wsparcie szczególne (1,00): Jedno z powyższych + technologie podtrzymujące funkcje życiowe lub zapewnienie bezpieczeństwa (np. przy agresji).

Rodzaj dobierany jest do najcięższego aspektu niepełnosprawności.

Częstotliwość określa, jak często wsparcie jest potrzebne (§ 11 ust. 7-8):

  • Czasami (0,50): Sporadycznie.
  • Często (0,75): Regularnie, ale nie zawsze.
  • Bardzo często (0,95): Prawie zawsze.
  • Zawsze (1,00): W każdym przypadku.

Zgodnie z § 11 ust. 9: Wartość punktowa dla czynności = (współczynnik zdolności samodzielności, TAK lub NIE, jeżeli osoba może wykonać czynność samodzielnie dostaje 0 punktów, a jeżeli nie może 1 pkt) × (współczynnik rodzaju wsparcia, np. pełne) × (współczynnik częstotliwości, np. zawsze) × waga (dla każdej czynności przypisano 4 punkty).

Przykład: Czynność „mycie ciała”, nie samodzielnie (1,0), wsparcie towarzyszące (0,80), często (0,75). Punkty = 1 × 0,80 × 0,75 × 4 = 2,4

Jeśli potrzeba wsparcia w jednej czynności wynika z kilku typów niepełnosprawności (§ 11 ust. 10): Bierze się najwyższy współczynnik rodzaju i najwyższy częstotliwości spośród wszystkich typów, mnoży przez wagę.

W uproszczeniu, jeżeli fizyczna niepełnosprawność uzyska dla danej czynności najwięcej punktów to bierzemy pod uwagę punkty obliczone dla niepełnosprawności fizycznej. Jeżeli sensoryczna ma największą liczbę punktów to bierzemy pod uwagę ilość punktów dla danej czynności biorąc pod uwagę niepełnosprawności sensoryczną,.

Po obliczeniu dla wszystkich 32 czynności, poziom = suma 25 najwyższych wartości punktowych (§ 11 ust. 11). Suma zaokrąglana do pełnej liczby w górę.

Maksymalnie: 25 × 4 = 100 punktów (jeśli 25 czynności z pełnym wsparciem szczególnym, zawsze).

Przykład kompleksowy: Załóżmy oceny dla 32 czynności dają punkty: 3,96; 3,20; 2,40; … (suma 25 najwyższych = 78,45) → poziom 79 (zaokrąglenie w górę do pełnych punktów).

Nasze biura

Oddział w Jarosławiu

ul. Jana Pawła II 3a, Jarosław

Oddział w Rzeszowie

ul. Józefa Piłsudskiego 17/4, Rzeszów

Oddział w Przeworsku

ul. Józefa Piłsudskiego 1/17, Przeworsk

Oddział w Krakowie

ul. Dajwór 14/19, Kraków

Oddział w Warszawie

ul. Długa 29/218, Warszawa

Preferencje plików cookies

✕

Inne
Inne pliki cookie to te, które są analizowane i nie zostały jeszcze przypisane do żadnej z kategorii.

Niezbędne

 Niezbędne
Niezbędne pliki cookie są absolutnie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania strony. Te pliki cookie zapewniają działanie podstawowych funkcji i zabezpieczeń witryny. Anonimowo.

Reklamowe
Reklamowe pliki cookie są stosowane, by wyświetlać użytkownikom odpowiednie reklamy i kampanie marketingowe. Te pliki śledzą użytkowników na stronach i zbierają informacje w celu dostarczania dostosowanych reklam.

Analityczne
Analityczne pliki cookie są stosowane, by zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający wchodzą w interakcję ze stroną internetową. Te pliki pomagają zbierać informacje o wskaźnikach dot. liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.

Funkcjonalne
Funkcjonalne pliki cookie wspierają niektóre funkcje tj. udostępnianie zawartości strony w mediach społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcjonalności podmiotów trzecich.

Wydajnościowe
Wydajnościowe pliki cookie pomagają zrozumieć i analizować kluczowe wskaźniki wydajności strony, co pomaga zapewnić lepsze wrażenia dla użytkowników.